‘Op z’n joods’?

Joodse tradities en rituelen

Als je in een Messiasbelijdende joodse gemeente komt, is het joodse aspect van de godsdienst duidelijk aanwezig. Er worden onder meer keppeltjes gedragen en gebedsmantels, men blaast op gezette tijden op de sjofar, de Torarol wordt rondgedragen, men bidt joodse standaardgebeden en maakt veelvuldig gebruik van het Hebreeuws. Als Joden op deze manier willen vasthouden aan hun identiteit en cultuur, hoeft hier niets mis mee te zijn. Symbolen en rituelen hebben vaak een mooie betekenis en kunnen mensen helpen bepaalde geloofsaspecten beter te kunnen visualiseren. Anders wordt het, wanneer bepaalde tradities die niet bijbels zijn, maar door mensen zijn ingesteld, belangrijker worden dan de bijbel zelf, of op z’n minst net zo belangrijk.

Aspirant-Joden

Het komt mij altijd wat vreemd voor als mensen die de sabbat vieren, en vaak ook met regelmaat in een Messiasbelijdende joodse gemeente komen, helemaal niet joods blijken te zijn, terwijl je dat door hun doen en laten wel zou verwachten. Ze zeggen geen sabbat meer, maar ‘sjabbat’, spreken over Jezus als ‘Jesjoea’ en over de heilige Geest als ‘Ruach HaKodesh’, ze vieren thuis de sabbat met sabbatskaarsen, sabbatsbrood, kosjere wijn en het lezen van een stukje uit de Talmoed, en houden met de joden feesten in ere die niet in de bijbel zijn terug te vinden, zoals Rosj Hasjana en Simchat Thora. De joodse geloofsbeleving lijkt bij hen de norm te zijn geworden, terwijl ze zelf toch ‘heiden-christenen’ zijn en blijven. Hoewel het niet verkeerd hoeft te zijn om sommige joodse tradities over te nemen, moet de bijbel onze enige autoriteit blijven, en zeker geen buitenbijbels geschrift of een eeuwenoude rabbijnse traditie, laat staan als deze tegen de bijbel in gaan. Je mag je aansluiten bij de God van Israël, en je houden aan de bepalingen die te kennen geven wat Hij prettig vindt, maar je hoeft geen aspirant-Jood te worden. Je bent een ‘heiden-christen’, en dat mag je ook blijven. Je sluit je aan bij God, niet bij de joodse religie. Als je jood bent, mag je de sabbat vieren met instandhouding van bepaalde joodse tradities en gebruiken, maar als je bijvoorbeeld als niet-joodse Nederlander geboren bent, mag je dat gewoon nuchter op z’n Hollands doen.

Joods ≠ bijbels

Het is jammer en eigenlijk vreemd dat het sabbat vieren zo vaak onlosmakelijk wordt gekoppeld aan het joodse gedachtegoed, terwijl het puur gaat om het navolgen van een bijbels gebod. Als je zegt dat je op grond van de bijbel vindt dat je niet mag stelen, zegt daarentegen niemand: ‘O, dan ben je zeker joods?’ Terwijl het vieren van de sabbat en het gebod ‘Gij zult niet stelen’ toch in hetzelfde rijtje leefregels staan. Ik ken een niet-Jood die al zijn leven lang de sabbat viert. Hij is dus geen Jood, maar protestants christen. Hoewel iedereen hem tijdens zijn jeugd heeft leren kennen als niet-Jood, was het eerste wat een oud-klasgenoot zei, toen hij hem vijftien jaar later weer tegenkwam: ‘Hé, jij was toch joods?’ Het is een hardnekkig misverstand dat joods per definitie gelijk staat aan bijbels en andersom. ‘Jij viert toch ook de joodse feesten?’ wordt mij vaak gevraagd. Nee, de Joden vieren ook (een aantal van) de bijbelse feesten, zo kun je het beter zeggen.

(naar boven)

Suggesties

Hoe kun je de sabbat praktisch invulling geven? Je kunt bijvoorbeeld denken aan een bijbelstudie op vrijdagavond en/of zaterdag overdag, of het lezen van een ‘stichtelijk’ boek, het luisteren naar een opgenomen preek, bidden, zingen, wat feestelijker eten, uitgebreid een bijbelverhaal voorlezen of uitbeelden voor de kinderen, kwali-tijd doorbrengen met het gezin. Het is een rustdag, een geheiligde dag, waarop God centraal staat en je geen dingen moet doen die je verder bij Hem vandaan brengen. Over welke dingen je op sabbat wel of niet mag doen, staat heel weinig in de bijbel. Dit kan niemand je voorschrijven. Je moet gaandeweg samen met God uitzoeken hoe je die dag het beste in kunt vullen, zodat God in de eerste plaats geëerd wordt, maar jij ook jezelf kunt zijn. Vraag Hem wat Hij prettig vindt, hoe je de sabbat tot eer van Hem invulling kunt geven. Misschien kun je speciaal dan mensen uitnodigen die geïnteresseerd zijn in het evangelie, of iemand die eenzaam is, of … verzin zelf iets moois! Wees niet bang om het ‘niet goed’ te doen. Als je dicht bij God en Zijn Woord blijft, is dat onmogelijk!

(naar boven)

Praktische problemen?

Misschien zou je best de sabbat willen vieren, maar ben je bang dat er (te) veel praktische nadelen aan kleven. Hoe moet het dan met de boodschappen, de voetbalclub, de kinderen, de gemeente? Moet je alles dan maar de rug toekeren en jezelf isoleren? Is dat wat God van je vraagt?

Nee. God nodigt je uit op Zijn sabbat, Zijn feest, en daar moet je misschien een paar dingen voor opgeven, maar als het goed is, heb je dat graag voor Hem over. Verder lijkt het apart zetten van de zaterdag lastiger dan het in werkelijkheid is. Boodschappen kun je tegenwoordig doordeweeks en op zaterdag ook ’s avonds doen en gevoetbald wordt er ook op zondag. Of misschien is een andere sport geschikter.

Als je kinderen nog klein zijn, kunnen ze best wennen aan het sabbat vieren. De feestsabbatten vallen regelmatig door de week, maar vrij vragen van school of werk hoort geen probleem te zijn. De school of de werkgever is verplicht om een vrije dag te geven. Volwassen kinderen zijn misschien niet (meteen) bereid om ook mee te doen met het sabbat vieren, maar je kunt het geleidelijk introduceren. Misschien kun je als ouders in ieder geval zelf bijbelstudie doen op vrijdagavond of zaterdag overdag, wat feestelijker koken en besluiten om op zaterdag geen boodschappen meer te doen. Probeer de kinderen niet te dwingen. Ook zij zullen uiteindelijk een persoonlijke keuze moeten maken. Laat merken dat het sabbat vieren mooi is om te doen, dat je speciaal op die dag bij God mag zijn, op Zijn feest. Bid veel voor hen.

Het is niet noodzakelijk om uit de gemeente te stappen als je besluit de sabbat te gaan vieren. Hoewel gemeenschap met medechristenen (op zondag) ondergeschikt is aan het gehoorzamen van God, is het toch belangrijk en waardevol. Als je er de tijd voor hebt in het weekend, kun je voor jezelf de sabbat apart zetten, en daarnaast op zondagochtend ook een gemeente bezoeken. Zo hoef je jezelf niet af te zonderen van je medebroeders en –zusters. Het zal wat extra inspanning vergen, maar onmogelijk is het niet. Wees in de gemeente wel duidelijk over de keuze die je persoonlijk gemaakt hebt, om misverstanden te voorkomen. Wees niet belerend of veroordelend, maar probeer de gesprekken met andersdenkenden open te houden.

(naar boven)

Vragen of opmerkingen? Mail naar postmaster@waaromdesabbat.nl.