|
Laatst was ik op bezoek bij een predikant en
zijn vrouw. Vlak voor het weggaan spraken we nog even over het sabbat vieren en
hoe ik daar eigenlijk bij kwam. De domineesvrouw vroeg aan haar man: ‘De zondag
is toch ingesteld door een kerkvader?’ Waarop de predikant met grote
stelligheid antwoordde: ‘Nee hoor, er zijn heel wat teksten in het Nieuwe Testament
waaruit blijkt dat toen ook al de zondag werd gevierd.’ Ik verbaasde mij enigszins over het aplomb
waarmee hij deze uitspraak deed. Er zijn in het NT wel teksten te vinden die
door voorstanders van de zondagsviering worden gebruikt om hun argumenten te
staven. Uit het Nieuwe Testament is echter niet te concluderen dat de eerste
christenen een wekelijkse samenkomst hielden op zondag, laat staan dat de
zondag is ingesteld als vervanging voor de sabbat.
‘En toen wij op de eerste dag
der week samengekomen waren om brood te breken, hield Paulus een toespraak tot
hen en, daar hij van plan was de volgende dag te vertrekken, zette hij zijn
rede voort tot middernacht. En er waren verscheidene lampen in de bovenzaal,
waar wij vergaderd waren. En een zekere jonge man, genaamd Eutychus, zat in de
vensterbank, en door een diepe slaap bevangen, viel hij, toen Paulus zo lang
sprak, door de slaap overmand, van de derde verdieping naar beneden en werd
dood opgenomen. Doch Paulus kwam naar beneden, wierp zich op hem, en sloeg de
armen om hem heen, en zeide: Maakt geen misbaar, want er is leven in hem. En
bovengekomen, brak hij brood en at, en hij sprak nog lang met hen, tot de
morgenstond, en zo vertrok hij. En zij brachten de jongen levend weg, en werden
buitengewoon bemoedigd.’
Sommigen beweren dat het hier om een
wekelijkse zondagse bijeenkomst gaat waar het avondmaal wordt gevierd. Nu is de
uitdrukking ‘brood breken’ in het NT niet voorbehouden aan het vieren van het avondmaal.
Het kan ook gewoon betekenen dat er een maaltijd gegeten werd. Bovendien kwamen
de eerste christenen dagelijks bijeen, ook om ‘brood te breken’, niet alleen op
de eerste dag van de week. ‘Voortdurend waren zij elke dag eendrachtig in de
tempel, braken het brood aan huis en gebruikten hun maaltijden met blijdschap
en eenvoud des harten’ (Hand. 2:46).
Het lijkt waarschijnlijker dat dit eerder een bijzondere samenkomst is
vanwege het vertrek van Paulus de volgende dag, dan een wekelijkse. In ieder geval
kan uit deze tekst niet geconcludeerd worden dat de eerste christenen gewend
waren op zondag samen te komen voor een eredienst, waarin ook het avondmaal
gevierd werd.
‘Wat nu de inzameling voor de heiligen
betreft, doet ook gij, evenals ik het in de gemeenten van Galatië geregeld heb:
elke eerste dag der week legge ieder uwer naar vermogen thuis iets weg, en hij
spare dit op, opdat er niet eerst na mijn komst inzamelingen moeten gehouden
worden.’
Uit deze tekst wordt vaak geconcludeerd dat
er blijkbaar op zondag gecollecteerd werd, en dat dit wijst op het bestaan van
een wekelijkse christelijke eredienst op de eerste dag. Het geld werd echter thuis
opzij gelegd, niet op een wekelijkse bijeenkomst, en het werd opgespaard totdat
Paulus het liet ophalen bij zijn komst. Het gaat in deze tekst niet over
gemeentelijke samenkomsten, maar er wordt een puur praktische aanwijzing
gegeven voor het geven van giften.
(zie Locht, hoofdstuk 7.2)
Uit het Nieuwe Testament is niet te
concluderen dat de eerste christenen een wekelijkse samenkomst hielden op
zondag. Het kwam blijkbaar wel eens voor dat ze op de eerste dag bijeen waren,
maar ook op de derde dag, en de vierde, enzovoort. Bovendien zou een overgang
naar de zondag allerminst gladjes verlopen zijn. De eerste gelovigen waren van
oorsprong allemaal jood, en waren gehecht aan de geldende religieuze
inzettingen zoals het vieren van de sabbat. Als zij desondanks een van de tien
geboden hadden willen afschaffen of veranderen, was daar vast en zeker heftig
tegen geprotesteerd door de joodse leiders. Omdat er in het NT niets is terug
te vinden van een dergelijk protest, kunnen we aannemen dat de eerste gelovigen
gewoon de sabbat bleven vieren.
Bovendien zou je toch verwachten, dat als
God had gewild dat de sabbat werd vervangen door de zondag, Hij daar wel
duidelijker over geweest zou zijn, en het niet had laten afhangen van een paar
luttele teksten die ook nog verschillend kunnen worden uitgelegd. Zeker omdat
uit het OT blijkt dat de sabbat voor Hem bijzonder belangrijk was.
Vragen of opmerkingen? Mail naar postmaster@waaromdesabbat.nl.